[Recap LMS 2026] Toạ đàm chuyên gia "Thẩm quyền của trọng tài trong giải quyết tranh chấp phát sinh từ giao dịch tài chính số"

Tối ngày 13/8/2026, trong khuôn khổ Chuỗi sự kiện Quản trị Pháp lý doanh nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh 2026 (LMS 2026), Toạ đàm chuyên gia “Thẩm quyền của trọng tài trong giải quyết tranh chấp phát sinh từ giao dịch tài chính số” do Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) kết hợp cùng Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. HCM (ITPC) triển khai đã thu hút gần 100 doanh nghiệp theo dõi.

Toạ đàm được triển khai dưới sự dẫn dắt của LS. Nguyễn Thị Hải Chi – Luật sư Thành viên Công ty Luật TNHH CDR Counsels, Trọng tài viên VIAC cùng sự tham gia trao đổi của các diễn giả: TS. Hà Công Anh Bảo  – Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Luật và Khoa học Chính trị, Trường Đại học Ngoại thương, Trọng tài viên VIAC và LS. Nguyễn Thị Điệp – Luật sư Thành viên LNT & Partners. Toạ đàm tập trung thảo luận các nội dung về khả năng áp dụng trọng tài đối với các tranh chấp phát sinh từ giao dịch tài chính số; đồng thời trao đổi những vấn đề pháp lý liên quan nhằm bảo đảm hiệu quả giải quyết tranh chấp trong bối cảnh số hóa và hội nhập quốc tế.

Theo LS. Nguyễn Thị Hải Chi, trên thực tế, các giao dịch tài chính số thường không đồng đều về mức độ số hoá và thường được thực hiện ở các loại hình số hoá như ở kênh giao tiếp; số hoá ở khâu trung gian và kết nối; số hoá toàn bộ vòng đời trên sổ cái phân tán. Vì mỗi loại hình có các đặc trưng về tính phi biên giới, ẩn danh và tự động hoá và khoảng cách với khung pháp lý khác nhau, dẫn đến việc tiếp cận vấn đề thẩm quyền và thi hành phán quyết với các tranh chấp này cũng trở nên phức tạp. 

Để đánh giá thẩm quyền trọng tài với tranh chấp tài chính số đối với các giao dịch tài chính số, TS. Hà Công Anh Bảo làm rõ, cần phải xem xét các nội dung về mục đích của giao dịch, tư cách chủ thể, đối tượng của giao dịch và bản chất của giao dịch. Bên cạnh đó, cần xem xét liệu giao dịch tài chính có thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án hay thuộc thẩm quyền trọng tài, thông qua việc xác định đây là tranh chấp về quyền tư giữa các bên, hay yêu cầu thực thi quyền lực công. LS. Nguyễn Thị Điệp lưu ý, Trọng tài có thể xem xét quy định quản lý như một vấn đề tiền đề, nhưng không thể thay cơ quan nhà nước cấp phép, xử phạt hoặc hủy quyết định hành chính. 

Bình luận về đối tượng giao dịch mới, các chuyên gia đánh giá, việc pháp luật Việt Nam công nhận tài sản mã hóa là một dạng tài sản số không đồng nghĩa với việc tài sản này được công nhận là tiền tệ hoặc phương tiện thanh toán hợp pháp. Thông qua phân tích thực tiễn, các chuyên gia cũng lưu ý, việc xác định tài sản mã hoá là đối tượng giao dịch hay phương tiện thanh toán có thể tạo nên sự khác biệt trong công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài tại Việt Nam, nhất là khi có góc độ tiếp cận về vấn đề trật tự công.

Với đặc trưng của các giao dịch trên nền tảng số, chuyên gia cũng phân tích các nội dung quan trọng về hiệu lực của thỏa thuận trọng tài trên nền tảng số, trong đó đặc biệt lưu ý về hình thức thể hiện của các điều khoản từ phía nền tảng. Theo chuyên gia, cách thức hiển thị và xác nhận điều khoản có ý nghĩa quan trọng trong việc chứng minh ý chí của người dùng đối với nội dung thoả thuận giữa các bên. Ngoài ra, với đặc trưng ẩn danh của nền tảng số, doanh nghiệp cần lưu giữ đầy đủ dữ liệu xác thực và nhật ký hệ thống để chứng minh quá trình xác lập thỏa thuận khi phát sinh tranh chấp, bởi “lộ trình ý chí” của người dùng sẽ là chuỗi chứng cứ xác thực để chứng minh chứ không thể dựa trên một số tài liệu đơn lẻ. 

Về khía cạnh xuyên biên giới của các giao dịch tài chính số, cần phân biệt địa điểm trọng tài với nơi đặt máy chủ, hạ tầng kỹ thuật của nền tảng, nơi giao dịch được ghi nhận trên blockchain hoặc nơi một bên cư trú. Nếu giao dịch thực hiện ở Việt Nam, máy chủ đặt ở nước ngoài, nhưng thỏa thuận ghi địa điểm trọng tài là ở nơi đặt máy chủ thì sẽ rất mất thời gian và tốn nhiều chi phí khi phát sinh tranh chấp cho các bên. Hơn nữa, việc địa điểm trọng tài sẽ xác định tính chất trong nước hay nước ngoài của phán quyết, từ đó gắn với hệ thống pháp lý hỗ trợ tố tụng và thi hành phán quyết. Do đó, chuyên gia lưu ý, các bên nên xác định địa điểm trọng tài ngay khi soạn thảo hợp đồng để tránh trường hợp sau đó thắng kiện nhưng không thu hồi được giá trị tranh chấp vì các vấn đề phát sinh liên quan đến thủ tục.

Sau các trao đổi chuyên môn, dưới sự điều phối của LS. Nguyễn Thị Hải Chi, Tọa đàm được tiếp nối với phần thảo luận, mở rộng thông tin giữa các chuyên gia và đại biểu tham dự. Các trao đổi đã góp phần làm rõ hơn khả năng áp dụng trọng tài đối với các tranh chấp phát sinh từ giao dịch tài chính số, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc xác định đúng phạm vi tranh chấp có thể giải quyết bằng trọng tài và chủ động thiết kế cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp ngay từ khi thiết lập giao dịch.

 ▶️ Xem lại chương trình tại đây: https://www.youtube.com/watch?v=JPxz500dhNY